بورس در یک نگاه
عنوان شاخص
مقدار
بیشترین
کمترین
درصد
بازارهای جهانی
نام واحد
نماد
تاریخ
ارزش ریالی
دلار آمريکا
USD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۲۰۰۰
پوند انگليس
GBP
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۵۲۳۷۲
فرانک سويس
CHF
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۲۱۳۲
دلار کانادا
CAD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۳۱۵۹۹
دلار نيوزيلند
NZD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۶۵۰۵
دلار استراليا
AUD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۸۵۰۲
یورو
EUR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۶۳۵۱
يکصد تنگه قزاقستان
KZT۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۰۸۳۷
لاری گرجستان
GEL
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۴۱۶۶
يک هزار روپیه اندونزی
IDR۱۰۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۹۸۰
افغانی افغانستان
AFN
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۵۳۶
روبل جديد بلاروس
BYN
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۰۴۵۴
منات آذربايجان
AZN
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۴۷۵۷
يکصد پزوی فيليپين
PHP۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۸۰۳۶۳
سومونی تاجيکستان
TJS
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۳۳۷
بوليوار جديد ونزوئلا
VEF
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۲۰۶
منات جدید ترکمنستان
TMT
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۲۰۰۱
کرون سوئد
SEK
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۳۲۰
کرون نروژ
NOK
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۶۹۴
دينار کويت
KWD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۳۸۱۹۳
يکصد روپيه پاکستان
PKR۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۶۷۹۵
یکصد ين ژاپن
JPY۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۳۸۹۱۸
روبل روسيه
RUB
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۶۵۳
یوان چين
CNY
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۵۹۱۴
يکصد بات تايلند
THB۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۳۷۳۵۰
کرون دانمارک
DKK
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۶۲۰۷
روپيه هند
INR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۵۹۰
دلار هنگ کنگ
HKD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۵۳۶۷
ريال عمان
OMR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۰۹۲۳۴
لير ترکيه
TRY
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۷۳۸۹
ريال قطر
QAR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۱۵۳۹
يکصد دينار عراق
IQD۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۳۵۲۴
لير سوريه
SYP
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۸۲
رينگيت مالزی
MYR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۰۰۰۵
درهم امارات متحده عربی
AED
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۱۴۳۷
راند آفريقای جنوبی
ZAR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۸۵۴
ريال سعودی
SAR
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۱۲۰۱
دينار بحرين
BHD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۱۱۱۷۰۳
دلار سنگاپور
SGD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۳۰۴۵۹
يکصد تاکای بنگلادش
BDT۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۴۹۷۱۹
ده روپيه سريلانکا
LKR۱۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۳۲۱
کيات ميانمار (برمه)
MMK
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۸
يکصد روپيه نپال
NPR۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۳۶۶۵۶
يکصد درام ارمنستان
AMD۱۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۸۸۰۱
دينار ليبی
LYD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۲۹۷۷۸
يک هزار وون کره جنوبی
KRW۱۰۰۰
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۳۵۱۱۰
دينار اردن
JOD
۱۳۹۸/۰۶/۲۸
۵۹۲۳۹
نام
تاریخ
قیمت خرید
قیمت فروش
ربع سکه
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
۲۶۳۰۰۰۰ ریال
۲۶۳۰۰۰۰ ریال
سکه بهار آزادی (طرح جدید)
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
۹۵۱۰۰۰۰ ریال
۹۵۱۰۰۰۰ ریال
نیم سکه
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
۴۶۱۵۰۰۰ ریال
۴۶۱۵۰۰۰ ریال
سکه بهار آزادی (طرح قدیم)
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
۹۱۳۵۰۰۰ ریال
۹۱۳۵۰۰۰ ریال
سکه یک گرمی
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
۱۶۸۰۰۰۰ ریال
۱۶۸۰۰۰۰ ریال
یک گرم طلای 24 عیار
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
-۰ ریال
-۰ ریال
یک گرم طلای 18 عیار
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
۹۳۴۰۰۰ ریال
۹۳۴۰۰۰ ریال
نام
تاریخ
قیمت خرید
قیمت فروش
نفت خام WTI (بشکه)
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
-۰ دلار
۹۰.۱۵ دلار
نفت خام اوپک (بشکه)
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
-۰ دلار
۱۰۸.۷۷ دلار
نفت برنت (بشکه)
۱۳۹۳/۰۴/۳۱
-۰ دلار
۱۱۲.۶ دلار
بنزین (گالن)
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
-۰ دلار
۲.۹۲ دلار
قیر (کیلو)
۱۳۹۳/۰۹/۰۴
-۰ ریال
۷۲۸۰ ریال
كدخبر: ۸۰۴
تاريخ انتشار: ۳۱ تير ۱۳۹۳ - ۱۹:۴۷
print نسخه چاپي
send ارسال به دوستان
متن کامل گزارش تحقیق و تفحص مجلس از صنایع خودروسازی+ جداول و نمودارها
در جلسه علنی روز یکشنبه مجلس شورای اسلامی قرائت گزارش تحقیق و تفحص از عملکرد صنایع خودروسازی در دستور کار مجلس قرار گرفت که متن کامل آن منتشر شد.

گزارش تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی از صنایع خودروسازی ایران در جلسه علنی صبح امروز پارلمان قرائت شد.











گزارش تحقیق و تفحص از  عملکرد صنایع خودروسازی کشور 

در اجرای اصل هفتاد و ششم قانون اساسی و ماده 198 آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی  

کمیسیون صنایع و معادن 

هیات تحقیق و تفحص از عملکرد صنایع خودروسازی کشور 

خرداد ماه 1393

 

 

شناسنامه  گزارش

شماره گزارش :

شماره چاپ :

تاریخ انتشار :

ویرایش : بیستم

عنوان گزارش : تحقیق و تفحص از عملکرد صنایع خودروسازی کشور

مجلس شورای اسلامی دوره نهم سال سوم

نام کمیسیون : کمیسیون صنایع و معادن

اعضای هیات : آقایان؛ علی علیلو، سید عنایت اله هاشمی، ابوالقاسم جراره،  الله وردی دهقانی، سید محمد بیاتیان محمدرضا خان‌محمدی، حسین فتاحی، ضرغام صادقی، سید شریف حسینی، غلام ‌محمد زارعی، رمضانعلی سبحانی‌فرد، الیاس طاهری، بهروز نعمتی، مؤید حسینی‌صدر و مجید منصوری

بسم ا.. الرحمن الرحیم

دیباچه:

با درخواست تعدادی از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی طرح "تحقیق و تفحص از عملکرد صنایع خودروسازی کشور" در آبان  ماه سال 1391 تهیه و در تاریخ 6/12/1391 نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی با 189 رای موافق از 226 رای به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.

1- بررسی نحوه تعامل شرکت‌های خودروسازی با قطعه سازان ( از نظر قیمت، کیفیت و شیوه تنظیم قراردادها و پرداختها )
2- بررسی عملکرد قانون ارتقاء کیفی تولید خودرو و سایر تولیدات صنعتی داخلی و میزان برنامه ریزی انجام شده جهت بهبود کیفیت خودرو
3- بررسی میزان سرمایه گذاری‌های انجام شده در صنعت خودرو در جهت کاهش هزینه، قیمت تمام شده و استفاده از تکنولوژی-های پیشرفته
4- بررسی میزان هزینه‌های غیر مرتبط و غیر ضرور
5- بررسی میزان سرمایه گذاریهای بی‌ مورد و خارج از چارچوب مقررات شرکت‌های خودرو سازی

در 20 اسفند ماه سال 1391جلسه کمیسیون صنایع و معادن با حضور اکثریت اعضاء برگزار و 15 نفر به شرح مندرج در صفحه اول به عنوان اعضای هیات تحقیق و تفحص انتخاب و  آقایان سید عنایت اله هاشمی، ابوالقاسم جراره، علی علیلو و الیاس طاهری به عنوان اعضای هیات رئیسه این هیأت منتخب و با رأی اکثریت اعضا، آقای    علی علیلو به عنوان رییس هیأت تعیین گردیدند.

پس از تامین محل استقرار هیات و تهیه امکانات و تجهیزات، افراد متخصص و متعهد انتخاب و ماموریتهای هر یک از کمیته-های تخصصی (مشتمل بر کمیته های    ساختار، امور ویژه، مالی و حسابرسی، فنی و استاندارد و حقوقی ) تعیین گردید. که با تصویب و ابلاغ منابع مالی از سوی هیأت رئیسه محترم مجلس شورای اسلامی در مورخ 06/06/1392 ضمن جمع آوری اطلاعات و بررسی میدانی از واحدهای مختلف و انجام 11880 نفر ساعت فعالیت کارشناسی مستند به 120 هزار برگ سند کتبی    و دیجیتال؛ در مورخ 04/12/1392  گزارش نهایی در 540 صفحه تهیه و تدوین شد ولیکن با توجه به تکلیف آئین نامه‌ای، این گزارش در مرحله تلخیص با 26 صفحه تهیه     و پس از قرائت و تصویب در هیات و کمیسیون هم اکنون حضور همکاران محترم و مردم شریف تقدیم می‌گردد.

ذکر این نکته ضروری است که بیان ایرادها، ضعفها و مشکلات موجود به معنی نادیده انگاشتن زحمات بی شائبه کارکنان زحمتکش اعم از کارگران شرافتمند، پرسنل اداری و فنی مهندسی توانمند و همچنین مدیران فهیم که در راه رشد و اعتلای بیش از پیش صنعت خودرو تلاش وافری دارند، نمی باشد. لازم به ذکر میباشد در حین انجام ماموریت اقدامات اجرایی در راستای اصلاح امور و استفاده بهینه از منابع مختلف در موارد متعدد از سوی مسوولان اجرایی صورت گرفته است.

به تاسی از کلام شریف ”من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق" بر خود واجب می دانیم از کلیه دستگاه‌ها، نهادهای ذیربط، کارشناسان، صاحبنظران و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی که با هیات همکاری داشته‌اند صمیمانه قدردانی نمائیم.

ربنا تقبل منا انک انت السمیع العلیم

مقدمه

الف: صنعت خودروسازی کشور دومین شاخه مهم اقتصاد ملی بعد از صنعت نفت و گاز به حساب می‌آید. در سال 2011 ایران به عنوان دوازدهمین تولید‌کننده بزرگ جهانی خودرو شناخته شده بود که متاسفانه در سال 2012 با شش پله تنزل در رتبه هجدهم یعنی پایین تر از کشورهای ترکیه و اندونزی قرار گرفت.


ب: در حال حاضر 28 شرکت خودروسازی در تولید انواع خودروهای سبک و سنگین در کشور فعالیت می‌نمایند. ظرفیت تولید 5 خودرو سازی بزرگ کشور در دولت ذیل بیان شده است.


ب : در حال حاضر 28 شرکت خودروسازی در تولید انواع خودروهای سبک و سنگین در کشور فعالیت می¬نمایند. ظرفیت تولید 5 خودرو سازی بزرگ کشور در    جدول ذیل بیان شده است.


 ج: صنعت خودرو کشور با گردش مالى سالانه حدود  200 هزار میلیارد ریال و ایجاد اشتغال مستقیم و غیر مستقیم یرای حدود 500 هزار نفر، یکى از کانون‌هاى توجه سیاست گذاران کشور است.

د: صنعت خودرو در جهان به عنوان لوکوموتیو رشد صنایع دیگر شناخته شده است به طوری که 60 رشته صنعتى با صنعت خودرو مرتبط هستند. صنعت خودرو در ضریب همبستگی پیشین رتبه دوم را در بین 10 صنعت برتر کشور دارا میباشد. از صنایع مهمى که ارتباط نزدیکى با صنعت خودرو دارند مى‌توان به صنعت فولاد، آلومینیوم، مس، شیشه، لاستیک، نساجى، الکترونیک، رنگ و مواد شیمیایى اشاره کرد که به عنوان صنایع بالا دستى ورودى صنعت خودرو محسوب می‌شوند.

هـ: یکی از مهمترین صنایعی که قدرتهای صنعتی با حساسیت بالایی مورد تحلیل و بررسی قرار می دهند صنعت خودرو می‌باشد؛ مهمترین هدف آنها می‌تواند حفظ بازارهای صادراتی محصولات خود و تلاش در غیر اقتصادی نمودن تولیدات کشورهای هدف با اتخاذ تدابیر و اعمال سیاست‌های بازدارنده همراه با انواع ترفندها و تطمیع میباشد.

نگاهی به بخشی از گزارش David S. Cohen  معاون وزیر خزانه داری آمریکا به مجلس سنا در مورخ 22 دی ماه سال 1392 (12/دسامبر/2013) میتواند گویای بسیاری از ناگفته­ها باشد. برنامه ریزی گسترده به منظور اجرای سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی ابلاغی مقام معظم رهبری به منظور ساماندهی هر چه سریعتر صنایع خودروسازی کشورمان در این برهه زمانی حساس از اهمیت ویژه ای برخوردار می‌باشد.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که اعمال تحریمهای صنعت خودرو کشور از سوی کشورهای غربی در تاریخ تیر ماه 1392 (جولای 2013) فقط شامل تحریم قطعات و فن آوری بوده و محصولات ساخته شده (CBU) شامل این تحریم نمی­‌گردند.


حاصل فعالیت هیات تحقیق و تفحص با برررسی حدود 120 هزار برگ سند کتبی و دیجیتال و مطالعات میدانی، گزارشی 540 صفحه­ای می­باشد لیکن با توجه به تکلیف آئین نامه­ای در جهت تلخیص مطالب اقدام و چکیده­ای مختصر و مفید با سرفصلهای ذیل تقدیم حضور میگردد :

 

1- صاحبان سرمایه

 

1-1: شرکت ایران خودرو دارای 14 سهامدار  بوده و در تاریخ تدوین گزارش حدود 82 درصد از سهام این شرکت­، دولتی و شبه دولتی میباشد و بالغ بر 18 درصد سهام متعلق به سهامداران حقیقی و حقوقی خرد بوده است.


 

2-1: شرکت صنایع تولیدی کروز با نقض ردیف 6 از  بند ط ماده 45 و مواد 46 و 47 قانون اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی و مصوبه شصت و سومین جلسه شورای رقابت از طریق شرکتهای تدبیر سرمایه آراد و سپهر ایرانیان کیش در مجموع مالک 92/26% سهام شرکت ایران خودرو و یک عضو در هیات مدیره شرکت می باشد.

3-1: شرکت سایپا دارای 10 سهامدار اصلی می باشد. مالکیت حدود 37 درصد آن در اختیار سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران می باشد. این شرکت دارای سهام عمده شرکتهای سرمایه گذاری سایپا و سرمایه گذاری گروه صنعتی رنا است که این سه شرکت نیز به صورت ضربدری در مجموع 46 درصد سهام سایپا را در اختیار دارند.

4-1: شرکت سرمایه گذاری گروه صنعتی رنا مالکیت حدود 13درصد از سهام شرکت ایران خودرو و حدود 15 درصد از سهام شرکت سایپا را در تملک خود دارد. ترکیب سهامداران شرکت رنا گویای این واقعیت است که عمده سهام این شرکت متعلق به بخش دولتی یا شبه دولتی میباشد.

 

سهامداران شرکت شرکت سرمایه گذاری گروه صنعتی رنا تا تاریخ 30/12/1391

ردیف

سهامدار

%

1

شرکت سرمایه گذاری سایپا

90/19

2

شرکت پیشگامان بازرگانی ستاره تابان ( سهامی خاص )

05/12

3

شرکت تجارت الترونیک خودرو تابان ( سهامی خاص )

12

4

شرکت سرمایه گذاری صندوق بازنشستگان  کشوری

82/9

5

صندوق بازنشستگی کشوری

29/7

6

شرکت سرمایه گذاری سمند

45/6

7

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران

01/5

جمع شرکتهای سرمایه گذاری استانی ( سهام عدالت )

50/4

جمع سهامداران حقیقی

87/18

سایر سهامداران حقوقی زیر 1%

11/4

 

5-1: گروه سایپا در فرآیند خرید سهام بلوک 18 درصدی متعلق به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، مبلغ 170 میلیارد ریال سپرده حضور در معامله که توسط این گروه پرداخت شده بود را از دست داده و به نفع سازمان بورس ضبط گردیده، که بنابر مستندات ارائه شده (ائم از داوری و یا قضایی) توقیف این وجه توسط سازمان بورس فاقد وجاهت بوده است. در روند اختصاصی سازی سهام شرکت سایپا، این شرکت  17000 میلیارد ریال از منابع مالی را به جای سرمایه‌گذاری در خطوط تولید، با سفته بازی و خرید سهام سایپا که در اختیار شرکت شستا و گروه بهمن قرار داشته (سال 1389) اتلاف نموده، این درحالیست که سهام مذکور به 2 برابر قیمت عرضه شده در تابلو بورس خریداری گردیده و از این بابت بالغ بر 17200 میلیارد ریال برای کارکنان ایجاد تعهد مالی شده است.


بررسی مستندات حاکی از آن می­باشد که دو خودروساز بزرگ کشور به صورت  دولتی و سیاسی مدیریت می­گردند و غالب عزل و نصبها در سطوح هیات مدیره و مدیران میانی تحت فشار و یا حمایت خاص برخی از مدیران ارشد سیاسی و یا حتی برخی تامین کنندگان بزرگ صورت می­پذیرد. تحلیل و بررسی­های کارشناسی موید این نکته مهم می­باشد که این امر یکی از مهمترین موانع خصوصی سازی واقعی می­باشد. بدیهی است هدایت بنگاه­های اقتصادی با رویکرد دولتی و دستوری، تشکلی سیاسی – اقتصادی را ایجاد نموده و به یقین تضمین کننده اهداف اقتصادی بنگاه نخواهد بود.

 

مدیریت مالی ، کنترل و نظارت

 

1-2: بررسی اجمالی صورت­های مالی اساسی دو شرکت بزرگ خودروساز ایران خودرو و سایپا حاکی از خروج این شرکتها از مسیر ایفای وظایف اصلی خود (تولیدخودرو) و ایجاد انبوهی از شرکت­های اقماری (به ترتیب در حدود 150 و 90 شرکت)  و بعضاً صوری در داخل و خارج از کشور با مدیریتهای ماتریسی، تو در تو، پیچیده کارآمدی لازم یا غیر فعال است. که محل جذب منابع انسانی و انجام معاملات خاص شده­اند و بعضاً با تهیه و تنظیم صورتهای مالی غیر شفاف و غیر قابل اتکاء،    حقوق صاحبان سرمایه را در معرض سفته بازی، دلالی و تهدید قرار داده­اند و در نهایت خسارت ناشی از اینگونه عملکرد­ها را در قالب هزینه سربار و هزینه مالی و امثالهم با افزایش قیمت محصولات بر دوش مصرف­کننده نهایی قرار گرفته­ است.

2-2:  شرکت ایران خودرو بر اساس صورتهای مالی تجدید ارائه شده در عملکردهای مالی به جز سالهای 1384 و 1385 دارای سود عملیاتی بوده است، لیکن به رغم وجود زیانهای انباشته و بدون کسر سود مذکور از آن زیانها، مجمع عمومی با استناد به گزارش حسابرسان ( که با سوء استفاده از استاندارد شماره 6 حسابرسی  قدام به تشخیص سود نموده ­اند) نسبت به تصویب سود سالیانه اقدام نموده است. نکته مهم آنکه طی 10 سال اخیر حسابهای بلاتکلیف متعددی در شرکت وجود داشته و بدون گرفتن ذخیره اقدام به تعدیل در سالهای متمادی نموده که این اقدام موجب تغییر وضعیت از سود دهی به زیان دهی گردیده است.

3-2: علیرغم وجود حدود 80.000 میلیارد ریال حجم مطالبات سررسید شده در صورتهای مالی اساسی دو شرکت اقدام جدی و اثر بخشی در خصوص وصول مطالبات صورت نپذیرفته است؛ این در حالی است که طی سالهای اخیر این شرکتها عامل اصلی کاهش تولید را ضعف توان مالی و سرمایه در گردش ناشی از عدم پرداخت تسهیلات توسط بانک­ها اعلام نمود­ه­اند. نکته جالب توجه آنکه با وجود حجم عظیم مطالبات فوق الذکر، هزاران میلیارد ریال تسهیلات اخذ شده قبلی به دلیل عدم بازپرداخت به موقع به طور سنواتی استمهال گردیده­‌اند.

 

خلاصه مانده تسهیلات دریافتی و میزان بهره و جریمه پرداختی  شرکت ایران خودرو

                                                                       مبالغ به میلیارد ریال

ردیف

شرح

1390

1391

نیمه اول 1392

1

تسهیلات ریالی

34.640

32.619

29.529

2

تسهیلات ارزی

3341

2620

2504

-

جمع

370981

350240

32.034

3

میزان بهره و جریمه تاخیر پرداخت

8.330

9.750

5.180

 

خلاصه مانده تسهیلات دریافتی و میزان بهره و جریمه پرداختی  شرکت سایپا

                                                                         مبالغ به میلیارد ریال

ردیف

شرح

1390

1391

نیمه اول 1392

1

تسهیلات ریالی

18.154

22.674

20.191

2

تسهیلات ارزی

4.218

3.664

2.875

-

جمع

22.372

26.338

23.066

3

میزان بهره پرداختی

1.749

2.051

اعلام نشده است

4

میزان جریمه تاخیر پرداخت

3.400

3.550

2.270

 

4-2: سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران به نمایندگی از دولت، سهامدار عمده و منصوب کننده مدیران شرکت سایپا به عنوان صاحبان مجامع عمومی میباشد، نسبت به دریافت بالغ بر 5000 میلیارد ریال سود سهام خود از شرکت سایپا اهتمام ننموده و در واقع  بهره برداران اصلی از این مبالغ، دیگر سهامداران سایپا بوده‌­اند.

 

5-2: فقدان واحدهای نظارتی و حسابرسی داخلی اثر بخش در شرکتهای ایران خودرو و سایپا موجب :

  1. عدم شفافیت و بی انضباطی در سطوح مختلف

  2. عدم استفاده بهینه از منابع

  3. پیدایش سوء جریان مالی و اقتصادی در چرخه مالی و عملیاتی

6-2: نسبت سود خالص به فروش که نشانگر سودآوری فعالیتهای شرکت بوده و یکی از شاخصهای اصلی و مهم در ارزیابی بازدهی و کارایی تولید و ساختار بهای     تمام شده محصولات شرکت میباشد، در شرکت ایران خودرو از سال 1381 دارای شیب نزولی و منفی بوده به طوریکه در سال مالی 1391 اثر بخشی فعالیتها به زیر       نقطه صفر منتقل شده است.

7-2: یکی از اقلام مهم بهای تمام شده محصولات شرکتهای سایپا و ایران خودرو هزینه های مالی می­باشد که پس از مواد اولیه مستقیم مهمترین عامل در تعیین      بهای تمام شده محسوب می گردد. هزینه های مالی حدود 13 درصد از بهای تمام شده محصولات بوده و مبلغ آن بطور متوسط در هر خودرو بالغ بر 40 میلیون ریال و در برخی از خودروهای گران قیمت مانند سوزوکی گراند ویتارا بیش از 150 میلیون ریال برآورد میگردد. قابل ذکر می­باشد حدود  70% هزینه های مالی ناشی از بهره تسهیلات دریافتی از بانکها می­باشد. در صورت وجود یک مدیریت مالی صحیح و منظم و با تاکید بر وصول مطالبات  حدود 80.000 میلیاردی؛ هیچگونه نیازی به اخذ تسهیلات بانکی نخواهد بود.

8-2: شرکت ایران خودرو به منظور تامین منابع مالی از سیستم بانکی کشور، تضامینی بالغ بر 300.000 میلیارد ریال به صورت چک یا سفته یا سهام شرکتهای تابعه ارائه نموده است. از این مبلغ، بالغ بر 172.000 میلیارد ریال تضامین وامهای اخذ شده توسط شرکت ایران خودرو، 118.000 میلیارد ریال تضامین وامهای اخذ شده برای شرکتهای تابعه و مبلغ 10.000 میلیارد ریال تضامین وامهای اخذ شده برای شرکتهای غیر وابسته بوده است.

9-2: جدول برخی صورتهای مالی ایران خودرو

 

گروه صنعتی ایران خودرو

                               صورت مقایسه گزیده ای از حسابهای بیلان و عملکرد مالی  ( مبالغ  به  میلیون  ریال )

ردیف

شرح حساب

1389

1390

1391

1

جمع کل دارائی‌ها

142.290.298

153.180.301

157.136.931

2

جمع کل بدهی ها

126.192.278

138.697.561

154.009.050

3

جمع حقوق صاحبان سهام

16.098.020

14.482.740

3.127.881

4

میزان سود(زیان) خالص

9.580.142

4.127.697

(1.078.606)

5

سرمایه در گردش

(23.240.313)

(34.572.702)

(34.707.021)

6

میزان کل فروش

136.875.943

126.695.668

83.232.125

 

شرکت ایران خودرو

           صورت مقایسه گزیده ای از حسابهای بیلان و عملکرد مالی ( مبالغ  به  میلیون  ریال )

ردیف

شرح حساب

1389

1390

1391

6 ماهه 1392

1

جمع کل دارائیها

90.526.508

101.708.893

103.445.526

104.660.078

2

جمع کل بدهی ها

79.637.715

88.935.613

96.561.034

101.926.704

3

جمع حقوق صاحبان سهام

10.888.793

12.773.280

6.884.492

2.733.375

4

میزان سود(زیان) خالص

4.090.458

3.421.416

(3.975.778)

(4.581.117)

5

سرمایه در گردش

(20.862.817)

(20.936.652)

(20.855.288)

(23.889.489)

6

میزان کل فروش

98.693.971

107.420.961

70.568.596

30.507.830

 



 

10-2: جدول برخی صورتهای مالی سایپا

گروه خودروسازی سایپا

                                                                صورت مقایسه گزیده ای از حسابهای بیلان و عملکرد مالی                          ( مبالغ  به  میلیون  ریال )

ردیف

شرح حساب

1389

1390

1391

1

جمع کل دارائیها

100.141.756

171.540.584

120.012.607

2

جمع کل بدهی ها

80.195.363

99.088.936

113.394.135

3

جمع حقوق صاحبان سهام

20.216.393

18.451.648

6.618.472

4

میزان سود(زیان) خالص

6.346.108

3.870.204

(7.847.978)

5

سرمایه در گردش

(5.497.302)

(12.578.461)

(22.913.275)

6

میزان کل فروش

83.159.946

104.776.476

73.370.712

 

شرکت سایپا

                                                             صورت مقایسه گزیده ای از حسابهای بیلان و عملکرد مالی                            ( مبالغ  به  میلیون  ریال )

ردیف

شرح حساب

1389

1390

1391

6 ماهه 1392

1

جمع کل دارائیها

53,102,385

64,208,536

65,996,724

61,641,166

2

جمع کل بدهی ها

33,915,704

45,001,366

58,122,690

56,674,491

3

جمع حقوق صاحبان سهام

19,186,681

19,207,170

7,874,034

4,966,675

4

میزان سود(زیان) خالص

3,539,842

5,220,489

(7,205,094)

(2,907,360)

5

سرمایه در گردش

(9,865,177)

(16,988,851)

(28,128,813)

(31,125,659)

6

میزان کل فروش

48,835,036

54,237,247

28,555,479

16,850,712

 

نمودارهای دارائی‌ها، بدهی ها و حقوق صاحبان سهام گروه خودروسازی سایپا


 

 

3.زنجیره تامین

 

1-3: شرکتهای کروز، عظام و صنایع سندان ایرانیان، تامین کننده بیش از 30% قطعات و سیستم‌های خودروهای پرتیراژ شرکت ایران خودرو می باشند، این شرکتها عمدتاً تامین کننده انحصاری این قطعات هستند (نزدیک به 2300 قطعه و مجموعه بصورت تک منبع تامین) .  با استناد به گزارش نماینده سازمان بازرسی کل کشور مستقر در شرکت ساپکو بر اساس گزارشات دریافتی از شرکت ایران خودرو ، عدم تامین قطعات توسط شرکت کروز از تاریخ 17/01/1392 لغایت 19/08/1392 منجر به 26 روز توقف خط و کاهش تولید به میزان 18985دستگاه شده است. تامین قطعات از تولیدکنندگان انحصاری باعث گردیده است تا در صورت وجود نقیصه در قطعه به جهت جلوگیری از توقف خط تولید علیرغم بروز مشکلات کیفی، شرکت مجبور به استفاده از اینگونه قطعات در تکمیل محصولات شده و نهایتاً تعداد زیادی از مشتریان در شبکه خدمات پس از فروش در صف تعویض این قطعه معیوب قرار گیرند که بعضاً برخی از این قطعات در دوره گارانتی هم تامین می گردد.

2-3: عدم مدیریت صحیح در زنجیره تامین موجب شده است تامین از طریق شبکه­های شرکتی تو در تو و پیچیده که به نحو ماهرانه­ای به هم تنیده شده­اند افزایش شدید قیمت قطعات را به همراه داشته و به طور طبیعی قیمت تمام شده محصولات تولیدی شرکت را به صورت فزاینده افزایش داده­ است. با بررسی روند عملکرد صنعت خودرو­سازی کشور در زمینه تامین قطعات مورد نیاز مشاهده میگردد انگیزه تولید قطعات در داخل کشور به شدت کاهش یافته و گرایش به واردات قطعات بی کیفیت از خارج از کشور توسط "قطعه ساز نماها" و  "واردات قطعات بی کیفیت چینی با برچسب ایرانی" افزایش داشته است و صنعت خودروسازی را بیش از پیش به خارج از کشور وابسته نموده است. در برخی از موارد مشاهده شده خودروسازان راساً اقدام به واردات قطعات از خارج از کشور می­نمایند. در سال 1392 هر دستگاه خودرو پراید بدون کیسه هوا و با موتور یورو 2 مبلغ 1600 دلار و هر دستگاه خودرو تیبا 2000 دلار نیاز ارزی داشته است. این مبالغ با ادعای خودکفایی این محصول در تعارض میباشد.

3-3: 49% شرکت سازه گستر متعلق به شرکت سایپا بوده و 51% الباقی متعلق به شرکت نیوان ابتکار (سهامی خاص) می باشد. شرکت سایپا مالکیت 100% شرکت نیوان ابتکار را دارد. مطالبات شرکت سایپا  از شرکت نیوان ابتکار بالغ بر952 میلیارد ریال می باشد که حدود 600 میلیارد ریال آن تسهیلات ارائه شده به این شرکت بابت خرید 100 درصدی سهام شرکت تاپکو بوده که تاکنون تکلیف 22% سهام متعلق به صندوق بازنشستگی از سوی فروشنده، مشخص نگردیده است.


 

4-3: علاوه بر وابستگی برخی از قطعات به نرخ ارز، تامین قطعات در شرکت مگاموتور گویای ساختار واسطه پرور و به وجود آورنده رانت در تامین قطعات در محصولات شرکت سایپا میباشد. لازم به ذکر است که تقریباً100% مالکیت این شرکت متعلق به شرکت سایپا بوده و زیان پیش بینی شده این شرکت در سال 1392 حدود 1.156 میلیارد ریال برآورد شده است.


5-3: از نمونه انحرافات در تامین قطعات شرکت ایران خودرو میتوان به خرید مخازن سی ان جی از شرکت آ. ص. ک.  با قیمتی حدود بیست میلیارد تومان بیشتر از دیگر تامین کنندگان، قرارداد با شرکت ن. ص. پ. در خصوص اجاره ده هزار دستگاه on time  با 3 میلیارد تومان هزینه از سال 1385 بدون نتیجه و راکد اشاره نمود.

6-3: نقض "بند 3 ماده­ی 258 لایحه ی اصلاح قسمتی از قانون تجارت" از طریق استفاده از اموال شرکت بر خلاف منافع شرکت برای شرکتهایی که برخی از مدیران خود در آن به صورت غیر مستقیم ذینفع بوده­اند. لازم به ذکر میباشد حجم معاملات شرکتهای مرتبط با افراد مذکور طی سالهای 1381 الی 1385 با شرکت سایپا بالغ بر 10 هزار میلیارد ریال بوده است.

 

4.تولید

 

1-4: سایت اصلی شرکت ایران خودرو در سال 1391با کمتر از 50% ظرفیت و سایت اصلی شرکت سایپا با کمتر از 40% ظرفیت اسمی خود به دلیل وابستگی به قطعات خارجی فعالیت دارد.

 

میزان تولید انواع خودرو در شرکت ایران خودرو

سال

1388

1389

1390

1391

جمع

680،008

755،555

772،777

444،444

 

میزان تولید انواع خودرو در شرکت سایپا

سال

1388

1389

1390

1391

جمع

611.932

691.680

738.605

354.982

 

2-4: خلاصه آخرین وضعیت توسعه شرکت سایپا در سایتهای سایپای شمال، سایپای خمین، سایپای کردستان و سایپای بردسیر کرمان  به شرح ذیل میباشند:

الف: هدف اضافه نمودن 390 هزار دستگاه به ظرفیت موجود تولید محصول پراید بوده است.

ب: بودجه مصوب این پروژه ها حدود 5.000 میلیارد ریال بوده است.

ج: مبلغ هزینه شده برای اجرای این پروژه ها حدود  1.000 میلیارد ریال بوده است.

با توجه به اینکه کلیه پروژه های مذکور باید تا این تاریخ به اتمام می رسیدند؛ بررسی مستندات این پروژه­ها گویای این واقعیت است که میانگین پیشرفت این پروژه­ها کمتر از 5% میباشد و تحقیقات نشان میدهد به منظور اتمام این پروژه­ها  حدود 25.000 میلیارد ریال بودجه مورد نیاز میباشد یعنی 5 برابر مبلغ مصوب. این در حالی است که در پروژه­ای مانند سایپا شمال، وزارت جهاد کشاورزی 60 هکتار زمین از منابع ملی کشور به صورت رایگان به این شرکت تحویل داده است که در محاسبات مالی و بودجه پروژه­ها لحاظ نشده است.

 

5.مهندسی، توسعه محصول، تحقیق و توسعه

 

1-5: شرکت ایران خودرو علی رغم هزینه کرد حدود 150 میلیارد ریال، مستنداتی در خصوص آخرین وضعیت پروژه پروژه موتور ملی دیزل ارایه نداده است و مدیران مربوطه طی نامه رسمی اعلام نموده است که این پروژه فاقد مصوبه هیات مدیره بوده است. نکته حائز اهمیت آنکه طبق مستندات ارایه شده توسط معاون استراتژی و برنامه ریزی ایران  خود 9000 میلیارد ریال هزینه برای اجرای این پروژه مورد نیاز می باشد این در حالی است که برخی از مراکز تحقیقاتی و تولیدی داخلی توان بالقوه و بالفعل طراحی و تولید انواع موتورهای دیزل را دارا میباشند. لازم به ذکر میباشد در سال 2012 حدود 55% خودروهای اروپا با موتور دیزل به بازار مصرف عرضه شده‌اند.


2-5: طرح خودروهای هیبریدی یکی از چهار طرح کلان فناوری کشور میباشدکه سالهاست بسیاری از خودروسازان بزرگ جهانی مبادرت به تولید این خودروها در سطحی گسترده نموده‌اند. هدف از ارایه تکنولوژی هیبرید، کاهش مصرف سوخت از 35 تا 50 درصد و دستیابی به استاندارد آلایندگی یورو 5 میباشد. طی چند سال گذشته:

الف: سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با هزینه کرد حدود 44 میلیارد ریال (و تعهد پرداخت 46 میلیارد ریال) که عملاً با ایجاد انحصار در اقدامات اجرایی و گذشت حدود 2 سال از زمان خاتمه قرارداد پروژه "ساخت 3 نمونه خودرو هیبریدی"  شرکت ایران خودرو را مورد حمایت مالی بدون نتیجه خود قرار داده است و پروژه ال 90 هیبرید شرکت پارس خودرو نیز علیرغم راهبردی بودن این طرح متوقف می باشد.

د: علی رغم صرف هزینه¬های بسیار زیاد و ایجاد زیر ساختهای مورد نیاز و وجود اساتید ارزشمند و فارغ التحصیلان ممتاز دانشگاهی در سطح کشور زیر ساخت مهندسی شرکتهای خودرو ساز فاقد بنیه لازم بوده و باید با اتخاذ تمهیداتی نسبت به جذب منابع انسانی متخصص و کارآمد به منظور نهادینه نمودن دانش طراحی خودرو در کشور اقدام لازم معمول گردد. به عنوان مثال دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف همه ساله نسبت به برگزاری "مسابقه ملی طراحی ماشین" با هدف تقویت حس خودباوری و بالندگی دانشجویان در طراحی انواع خودرو از جمله خودروهای هیبریدی اقدام مینماید که متاسفانه از حمایتهای جدی مالی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران بی نصیب بوده است.

 

میزان مصرف ( لیتر در صد کیلو متر)

میانگین مصرف استاندارد جهانی

میانگین مصرف داخلی

میانگین مصرف خودرو هیبرید

میانگین اضافه مصرف

6/ 5

6/8

63/3

97/4

میزان مصرف طی 330 روز

15 میلیارد لیتر بنزین

24 میلیارد لیتر بنزین

14/10 میلیارد لیتر بنزین

86/13 میلیارد لیتر بنزین

 

3-5: علی رغم جلب موافقت رسمی شرکت رنو فرانسه با انجام مطالعات مهندسی و تولید یک نمونه از خودرو ال 90 با قوای محرکه داخلی توسط مهندسین و تیم فنی شرکت پارس خودرو شاهد توقف طرح تولید این محصول می باشیم.

4-5: استفاده از خودرو برای افراد دارای مشکلات جسمی، حرکتی در بسیاری از موارد نیازی حیاتی است که گاهاً بدون آن امکان حضور در جامعه را از ایشان سلب می نماید. یکی از حقوق و مطالبات کم توانان و جانبازان عزیز انقلاب اسلامی برخورداری از خودرو مناسب میباشد. ارزشمندی این قشر معزز، برخورداری از پیشرفته ترین نوع تکنولوژی را ضروری مینماید، خودرویی با بالاترین سطح استانداردها و پیشرفته ترین تجهیزات روز دنیا. فراموش نکنیم بخش مهمی از این عزیزان به فرموده امام خمینی (ره) ولی نعمتان ما هستند و ما شرف و ناموس خود را مدیون از جان گذشتگی آنان میباشیم. متاسفانه شرکتهای خودروساز تا کنون حمایت فنی جدی از این قشر معزز جامعه ننموده اند و لازم است هر چه سریعتر با پیگیری دولت و مجلس این نیاز به بهترین وجهی مرتفع گردد.

 

6.قیمت محصول

 

1- 6:آنالیز قیمت تمام شده محصولات با تیراژ بالا در شرکت ایران خودرو

تاثیر هزینه مالی تحمیلی به هر دستگاه خودرو

تاثیر بهره و جریمه ایران خودرو 23 میلیون ریال

تاثیر بهره و جریمه ساپکو 7 میلیون ریال

تاثیر بهره و جریمه سایر شرکتهای گروه 10 میلیون ریال

تاثیر مجموع بهره و جریمه تحمیلی به هر دستگاه خودرو 40 میلیون ریال


دستمزد مستقیم تولید در شرکت ایران خودرو حدود  1% قیمت تمام شده کالای ساخته شده می­باشد

2-6: آنالیز قیمت تمام شده خودرو پراید

3-6: مراجعه به اسناد و مدارک شرکتهای خودروسازی مطرح و بهره­ور جهان گویای این مهم است که هزینه ساخت یک خودرو حدود 50% و ارزش افزوده خودروساز حدود 25% میباشد.

 

7.فروش

 

1-7: روند تخصیص خودرو به شرکتهای زیر مجموعه خودروسازان از قبیل تعاونی خاص کارکنان ایران خودرو، ایساکو، آپکو و برخی از نمایندگیها در مورد خودروهایی که دارای اختلاف قیمت با بازار میباشند به نحو مطلوب مدیریت نشده این درحالیست که تعهدات معوق در خصوص مشتریان ثبت‌نامی گریبانگیر شرکت ایران خودرو بوده است. حدود 31 درصد از کل فروش محصولات ایران خودرو در سال 1391 توسط  35 نمایندگی انجام شده است(129.984 دستگاه )


واگذاری خودرو به شرکت آپکو از سال 1391 تا کنون

سال

تعداد  ( دستگاه )

مبلغ   ( میلیون ریال )

1391

50.250

14.250

1392

51.700

845.000

 

2-7 : یکی از شیوه های رایج فروش خودرو در شرکت ایران خودرو تحویل خودرو امانی به نمایندگیهای فروش میباشد، در مواردی واگذاری خودروهای امانی به نمایندگیها بر اساس تضامین ماخوذه از آنها صورت نگرفته و در چارچوب بررسی های به عمل آمده حد اقل 44 نمایندگی فاقد هرگونه تضمین نزد شرکت بوده که در موارد وصول مطالبات معوق از آنها را با مشکل مواجه نموده است از برخی از نمایندگیها بطور نسبی وثیقه ملکی دریافت شده است، لیکن بدهی سنواتی آنها تسویه نشده است و به علت عدم نظارت صحیح و مدیریت کارا و اثر بخش بر اقدامات نمایندگی­ها سوء استفاده­های کلانی از اختیارات به همراه کلاهبرداری از مردم توسط برخی از نمایندگیها مشاهده گردید.

3-7: در بررسی اسناد و مدارک فروش مشخص گردید شرکت ایران خودرو تخفیف­هایی خارج از اصول و ضوابط به صورت فروش دستوری به برخی اشخاص اعطا نموده است به عنوان نمونه هیات مدیره این شرکت در جلسه 163خود مصوب نموده به منظور تحقق  دستور وزیر صنایع و معادن  وقت تعداد 3650 دستگاه خودرو به شرح ذیل با تخفیف ویژه در اختیار  افراد معرفی شده قرار دهد:

50 دستگاه خودرو با 80 درصد تخفیف

200 دستگاه خودرو با 50 درصد تخفیف

400 دستگاه خودرو با 30 درصد تخفیف

1.000 دستگاه خودرو با10 درصد تخفیف

2.000 دستگاه خودرو تمام قسط و بدون سود تسهیلات

همچنین هیأت مدیره شرکت ایران خودرو در سال 1387 نیز مصوبه‌ای پیرامون ارایه مجوز تخفیف به افراد معرفی شده از سوی وزیر صنایع و معادن وقت داشته که برابر تصمیمات متخذه در این مصوبه مقرر می‌شود تا سقف 3000 میلیون ریال در اختیار مدیر عامل شرکت ایران خودرو قرار داده شود. که البته در تحقیقات به عمل آمده اعضاء هیات مدیره اقدامات خود را در حدود اختیارات دانسته، ولیکن اشاره­ای به حفاظت از حقوق سهامداران و منافع مردم نداشتند.

4-7: میزان تعهدات ایجادی جهت تحویل خودرو به مشتریان بسیار بیشتر از میزان تولید است که این ناهماهنگی در فروش و تولید مبین نقص در برنامه­ریزی بوده که این رویه باعث ایجاد بازار سیاه خودرو ناشی از تفاوت قیمت فروش کارخانه با قیمت فروش محصولات در بازار شده است که در نهایت این روند باعث ایجاد سوء جریانات عمدی یا غیر عمدی در فروش خودرو میگردند.

5-7: محصولات تولیدی ناقص موجود در کف پارکینگ عمدتاً ناشی از کسری یک یا دو قطعه میباشند. ارزش تقریبی محصولات کف شرکت ایران خودرو بالغ بر 18.000 میلیارد ریال بوده که ناشی از عدم استفاده صحیح از امکانات و تجهیزات و منابع و یا ناهماهنگی در تامین قطعات میباشد.

6-7: در گروه ایران خودرو یادداشتهای توضیحی صورتهای سال مالی منتهی به 30 اسفند 1391 ( حسابها و اسناد دریافتنی تجاری ) از اسناد، چکها و سفته های دریافتنی بابت فروش اقساطی محصولات به مبلغ 18.049.870 میلیون ریال ( 13.930.783 میلیون ریال برای شرکت اصلی ) می باشد که با توجه به اوضاع نامناسب منابع مالی شرکت ایران خودرو عدم وصول این مطالبات جای تامل جدی دارد.

7-7: به استناد مصوبه ستاد سیاستگذاری خودرو شرکتهای خودروساز موظف می باشند حداقل 3 درصد مبلغ فروش خود را صرف ارائه و گسترش خدمات پس از فروش نمایند لیکن طبق بررسیهای به عمل آمده شرکت ایران خودرو 232 میلیارد ریال کمتر از میزان مصوب به این امر اختصاص داده است. (بند 18 گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی )  کاهش بودجه خدمات به معنی  ایجاد نارضایتی در مردم و عدم ارایه خدمات مناسب به مشتری می باشد.

8-7: در شرکت سایپا طی سالهای 88 الی 90 شاهد افزایش فروش اعتباری بوده­ایم، در  سال 1390 حدود 28.000 میلیارد ریال یعنی حدود 54% کل محصولات و در سال 1391 حدود 4.000 میلیارد ریال از فروش انجام شده بصورت اعتباری بوده است در این سال مبلغ 666 میلیارد ریال از چکهای دریافتی از مشتریان وصول نگردیده است. ( 11/16% نسبت به مبلغ چکهای برگشتی به فروش اعتباری )

9-7: آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران حاکی از واردات حدود 70 هزار دستگاه خودرو و خروج 8/2 میلیارد دلار ارز از کشور بابت واردات خودرو میباشد. حجم بالای خروج ارز از کشور جهت واردات خودرو زمانی به وقوع پیوست که کشور در بحرانی ترین شرایط ارزی و کینه ورزی دشمنان قرار داشته و حتی مواجه با اعمال محدودیت از سوی دولت در تامین منابع ارزی جهت واردات انواع داروهای حساس و حیاتی بودیم و به یقین مدیران ارشد دولت وقت از جمله مسولین وزارت اقتصاد و بانک مرکزی باید پاسخگوی تبعات ناهنجار این وضعیت باشند.

8.موارد خاص

1-8:  تصدی چند پست و عضویت مدیران ارشد شرکتهای خودروساز در هیات مدیره شرکتهای زیر مجموعه به صورت عرف درآمده است. در بررسی مستندات مشخص گردید مدیران عامل، قائم مقامهای مدیران عامل، معاونین و بسیاری از مدیران میانی هر دو شرکت ریاست و یا عضویت هیات مدیره چند شرکت مهم زیر مجموعه را نیز برعهده دارند.

2-8: در بررسی مدارک مشاوران شرکت سایپا طی سالهای 1388 الی 1391 ملاحظه گردید چندین نفر با تحصیلات کمتر از دیپلم به عنوان مشاور مدیر عامل شرکت سایپا مشغول فعالیت بوده اند.

3-8: در بررسی مدارک مشاهده گردید فردی با مدرک تحصیلی دیپلم طبیعی و بازنشسته شرکت هما طی سالهای 1389 و 1390 به عنوان معاون بازرگانی شرکت پارس خودرو مشغول فعالیت بوده است. همچنین کارشناس و مدیر وقت صادرات شرکت پارس خودرو به ترتیب با مدارک تحصیلی کاردانی زبان عربی و کارشناسی شیمی به دلیل عدم آشنایی با نحوه تکمیل مدارک تجاری طی سالهای 82 الی 85 منجر به زیان شرکت به مبلغ 870.000 دلار شده­اند عدم توجه واحدهای نظارتی وقت شرکت موجب اغفال آنها توسط افراد مذکور شده بود که با پیگیری هیات تحقیق و تفحص موضوع در دستور کار مدیریت شرکت قرار گرفته است.

4-8: با اعمال نفوذ برادر مدیر عامل وقت شرکت سایپا در شرکت زامیاد در سال 1390 قراردادی با فردی ایرانی ساکن کشور چین به عنوان مشاور مدیر عامل با مبلغ  ده هزار دلار منعقد میگردد. نتایج و آثار اقدامات این مشاور غیر قابل دستیابی و بررسی بود.

9.امور حقوقی و قراردادها

بررسی قراردادهای منعقده داخلی و خارجی در خصوص توسعه محصول و انتقال تکنولوژی مبین سوء مدیریت اجرایی، ضعف کنترل و نظارت، بی انضباطی مالی و عدم رعایت برنامه زمان بندی در قراردادها میباشد که به عنوان نمونه به دو مورد اکتفا مینماییم :

1-9: قرارداد ال90

مطابق با اصول تصریح شده در متن قرارداد مادر ( Master Agreement ) و همچنین الحاقیه های ذیربط فی ما بین سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و شرکت رنو فرانسه در خصوص پروژه  ال 90 مشتمل بر:

الف : ماده 3 بند 3 ؛ شرکت رنو پارس موظف به ایجاد شرکتی جدید با سرمایه گذاری مستقیم به منظور احداث سایتی با هدف تولید خودرو می باشد.

ب : بند 4-2-4 ؛ 40% از ظرفیت سالانه  500 هزار دستگاه محصولات پروژه متعلق به شرکت ذکر شده در بند فوق می باشد.

ج : ماده 3 بند 3 ؛ شرکت رنو پارس موظف به ساماندهی صنعت خودرو کشور می باشد.

د : ماده 2-2-4 ( بند تهیه و تامین منابع، زیر بخش فعالیتهای رنو پارس ) :

1-د :  مسولیت تهیه و تامین قطعات و اجزای منفصله لازم پلتفرم ال90 بر عهده شرکت رنو پارس می باشد.

2-د : رنو پارس قطعات و اجزای منفصله را از منابع مختلف تهیه و تامین می نماید؛ برخی از اجزای منفصله را مستقیما از رنو  و/ یا  تامین کنندگان رنو تهیه و به ایران وارد می نماید.

3-د : رنو پارس وظیفه دارد به گونه ای عمل نماید تا در یک دوره زمانی معین شرکتهای ایران خودرو ، سایپا و شرکت جدید ایجاد شده توسط رنو پارس به ظرفیت تولید 500 هزار دستگاه در سال نایل آیند.

4-د : بهای قطعات منفصله خودرو ال90 به صورت بسته بندی نشده تحویل درب کارخانه (یعنی شرکت رنو پارس) مطابق با  INCOTERMS 2000   به شرح ذیل خواهد بود :

4-د : صراحتا قید میگردد تامین قطعات و اجزای منفصله از خارج از کشور برای شرکتهای ایران خودرو، سایپا و تامین کنندگان داخلی همواره بر اساس قیمت قطعات و اجزای منفصله کامل اصلی به صورت تحویل درب کارخانه خواهد بود.

5-د :  بر اساس ماده 4 الحاقیه قرارداد پرداخت حق‌الامتیاز‌ها توسط رنو پارس به رنو، سود سهام رنو و هر نوع عایدات دیگر رنو به واسطه سرمایه‌گذاری در ایران، فقط از طریق صادرات خودرو ال90 تولید شده در ایران و همچنین قطعات خودکفا شده در ایران امکان‌پذیر می­باشد؛ به این ترتیب شرکت رنو تنها از طریق صادرات امکان کسب سود خواهد داشت.

6-د : بر اساس ماده 14 الحاقیه قرارداد شرکت رنو‌پارس متعهد می‌شود حداقل 20‌ درصد از خودرو‌های ال90 تولید شده در ایران با ساخت داخل حداقل 60‌ درصد شامل رنگ‌آمیزی و مونتاژ را به قیمتی که کمتر از 115‌درصد ارزش فول CKD  نباشد را صادر کند.

اهم موارد نقض شده در قرارداد عبارتند از :

1. عدم سرمایه گذاری شرکت رنوپارس در احداث کارخانه تولید خودرو  ال90 با ظرفیت 200 هزار دستگاه مطابق ماده 3 از بند 3 قرارداد مادر

2. اخذ عوارض و سود بازرگانی واردات قطعات منفصله از شرکتهای ایران خودرو و سایپا ( حدود 10 میلیون ریال بابت هر ست قطعات منفصله) علی­رغم صراحت مفاد قرارداد مادر مبنی بر وظیفه رنوپارس در پرداخت این مبالغ مطابق ماده 2-2-4 از قرارداد مادر

3. اختلاف معنادار قیمت قطعات منفصله تامین شده توسط شرکت رنو پارس برای شرکتهای ایران خودرو و سایپا  با مبالغ ذکر شده در قرارداد مطابق ماده 2-2-4 از قرارداد مادر (از حدود 1800 یورو در مدل پایه تا 2900 یورو در مدل فول) که موجب افزایش قیمتی حدود 120 – 80 میلیون ریالی در محصول نهایی گردیده است.

4. عدم صدور 20% از محصولات تولیدی در بازارهای هدف مطابق ماده 14 الحاقیه قرارداد مادر به گونه­ای که از حدود 350 هزار دستگاه محصول تولید شده کمتر از 5000 دستگاه صادرات محصول صورت پذیرفته است یعنی حدود 01/0 درصد

5. پیگیری تعیین میزان واقعی و نحوه جبران خسارتهای وارده ناشی از عدم اجرای تعهدات توسط شرکت رنو فرانسه و عدم ایفای نقش نظارتی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در قرارداد ال90 و الحاقیه های ذیربط

6. عدم ارتقاء سطح خودکفایی به منظور کاهش وابستگی خارجی و ارزی

برای هیات تحقیق وتفحص کاملا روشن است که سازمان گسترش­ و ­نوسازی صنایع ایران در خصوص حسن اجرا و نظارت بر مفاد قرارداد، قصور غیر قابل جبرانی مرتکب شده است. از مسئولین این سازمان انتظار میرود سریعاً نسبت به ایفای نقش نظارتی خویش اقدام نمایند و از وزیر محترم صنعت، معدن و تجارت انتظار میرود نسبت به ارایه دلایل کوتاهی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در قراردادی که نه تنها باعث رشد صنعت خودرو نگردید بلکه موجب بروز خسارتهای سنگینی بر پیکره صنایع خودروسازی کشور نیز گردید اقدامات لازم را معمول نمایند. بدیهی است افکار عمومی و هیات تحقیق و تفحص حق خویش میدانند در جهت شفاف سازی نتیجه قراردادی با هزینه کرد بالغ بر 10 هزار میلیارد ریال فاقد نتایج مورد انتظار بود پاسخ مناسبی دریافت نمایند.

متذکر میگردد در حین انجام تحقیق و تفحص توضیحاتی از مسوولین سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران درخواست گردید که ایشان از پذیرش مسولیت خویش استنکاف ورزیده و دلیل این قصور را واگذاری "شرکت گسترش صنایع خودرو ( ایدکو )" به شرکت سایپا اعلام نمودند این در حالی است که قرارداد مذکور فی ما بین سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و شرکت رنو فرانسه منعقد گردیده است و نه فی ما بین شرکت گسترش صنایع خودرو ( ایدکو ) و شرکت رنو فرانسه. بدیهی است واگذاری سهام شرکت ایدکو به طرفی ثالث ( شرکت سایپا )  طبق اصول تصریح شده در قرارداد نافی الزام ایفای تعهدات طرفین قرارداد خصوصا سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران به عنوان نماینده دولت و حافظ منافع مردم نمیگردد. 

مسوولین وقت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در زمان عقد قراداد با استفاده از برخی اهرم­های مطبوعاتی خود دلایل عدم ایفای نقش اساسی و موثر در اجرای مفاد قرارداد را اعمال نظر و دخالت مجلس شورای اسلامی در دوره زمانی مذکور دانسته اند، نکته حائز اهمیت آنکه تلاشهای کمیسیون صنایع و معادن و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در آن دوره در جهت حفظ منافع ملی کشور بوده و منجر به افزودن ماده 14 الحاقیه به قرارداد اصلی گردید که طبق آن رنو ملزم به صادرات 20% محصولات تولیدی گردید که متاسفانه بی توجهی به اجرای الحاقیه­های قرارداد و حتی مفاد قرارداد اصلی و عدم ایفای نقش نظارتی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران منجر به بروز خسارتهای عظیمی بر صنعت خودرو کشور گردیده است. پیگیری تعیین میزان واقعی و نحوه جبران خسارتهای وارده ناشی از عدم اجرای تعهدات توسط شرکت رنو فرانسه و عدم ایفای نقش نظارتی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در قرارداد ال90 و الحاقیه­های ذیربط از مطالبات جدی هیات تحقیق و تفحص میباشد.

2-9: قرارداد پژو

طبق قراردادی که در سال 2003 بین روسای‌جمهور ایران و فرانسه امضا و از سال 2004 اجرایی شد شرکت پژو  فعالیت خود را در ایران آغاز نمود، با وجود آنکه این قرارداد تا سال 2014 اعتبار داشت، اما مسوولان این شرکت فرانسوی ها حق نداشتند در هیچ تحریمی علیه ایران شرکت نمایند اما آن ها در تحریم ها علیه ایران شرکت کردند و با زیر پا گذاردن مفاد این قرارداد کشورمان را ترک نمودند.

شرکت پژو از ابتدای سال 1391 همکاری خود را با ایران قطع و به دنبال آن شرکت ایران خودرو از ناحیه توقف ارسال قطعات متحمل خسارتهای سنگینی گردید و عرضه خودرو به بازار توسط این شرکت به شکل قابل توجهی کاهش یافت. ایران در این سال از نظر حجم پس از فرانسه، دومین بازار بزرگ پژو بوده است. پس از اینکه پژو در فوریه سال 2012 ارسال محموله‌های خود را به ایران متوقف کرد، فروش این خودروساز در ایران 68 درصد کاهش یافت و به 145 هزار دستگاه خودرو رسید.

پیگیری تعیین میزان واقعی و نحوه جبران خسارتهای وارده ناشی از عدم اجرای تعهدات توسط شرکت پژو فرانسه از مطالبات جدی هیات تحقیق و تفحص میباشد. لازم به ذکر می­باشد مدیر عامل وقت شرکت ایران خودرو اخیرا اعلام نموده است این خسارت ممکن است از طریق امتیازاتی که ما از پژو خواهیم گرفت، خود به خود جبران شود!

3-9: قرارداد خرید شرکت ‌تاپکو/ بن رو

الف : خرید شرکت مذکور با مبلغ900 میلیارد ریال ( پرداختی600 میلیارد ریال ) بدون احتساب بدهیها و ضمن جایگزینی و تحویل محصول پراید به مشتریان فیات به تعداد 3500 نفر،  مورد توافق طرفین قرار گرفت. فروشندگان این شرکت مجوز تولید محصول فیات را در اختیار شرکت سایپا قرار نداده­اند و مطالبات شرکت فیات ایتالیا حدود 4 میلیون یورو از شرکت بن رو بوده و تسهیلات ارزی دریافتی به نرخ مبادلاتی که در صورتهای مالی تسعیر گردیده است. بخش عمده­ ای از تسهیلات سر رسیده شده تا اسفند 1391 پرداخته نشده است. نکنه حائز اهمیت آنکه 4/22 درصد از سهام ‌تاپکو متعلق به صندوق بازنشستگی کشوری بوده به هنگام خرید این شرکت توسط سایپا موضوع مغفول مانده و به جهت تشکیل پرونده و دعوی صندوق بازنشستگی علیه فروشنده هنوز این انتقال سهام انجام نگرفته است.گزارش حسابرس قانونی در رابطه با وضعیت مالی شرکت تاپکو در سال 1391 عدم اظهار نظر بوده که حاکی از وضعیت مالی آشفته شرکت و عدم امکان رویت دارائیها و استنباط آنها و عدم وجود سیستم مدون بهای تمام شده و کنترلهای داخلی مناسب میباشد.

 

10.و در انتها

 

بررسی­های صورت گرفته در محدوده زمانی بسیار کوتاه و حجم بسیار گسترده حیطه فعالیت. مشخص نمود رعایت شاخصهای اعتباری جهانی در صنعت خودرو یعنی  مالکیت برند صاحب نام، تولید اقتصادی و همچنین فروش و خدمات پس از فروش از طریق شبکه جهانی صورت نپذیرفته است.

صنعت خودرو در ایران به عنوان صنعتی با پیشینه حدود 50 سال و حمایتهای دولت و مجلس، امروز میتوانست قادر باشد طی برنامه­ای مدون نسبت به ایجاد زیر ساختهای مهندسی و تولید اقدام نموده و نوید بخش توسعه ای پایدار و الگویی مناسب برای سایر بخشهای صنعتی کشورمان باشد و به دور از شعار زدگی، فن آوری و دانش طراحی و تولید خودرو را در کشورمان نهادینه نماید. متاسفانه آنچه که امروز شاهد میباشیم با اهداف کلان صنعتی کشور فاصله­ای بسیار دارد و حتی به جرات میتوان گفت این صنعت به واسطه مدیریت نامناسب در سطح ستاد و صف دچار روزمرّگی شدید گردیده است.

مدیران ارشد این صنعت دولت را ملزم به ارایه کمک مالی. حفظ تعرفه های وارداتی و همچنین تقدیم مجوز افزایش قیمت خودرو میدانند غافل از آنکه با این تفکر در واقع بر ناکارآمدی مدیریت خویش تاکید مینمایند که اگر جز این بود با انبوهی از حمایتهای دولتی طی سالهای دو دهه اخیر. حداقل انتظار جامعه را در بعد کمیت برآورده مینمودند و با کاهش شدید تولید به ایجاد بازار سیاه خودرو توسط دلالان دامن نمیزدند. 

 

11.راهکارهای پیشنهادی جهت خروج صنایع خودروسازی  از شرایط فعلی

1. عمل به رهنمودهای رهبر فرزانه انقلاب در خصوص اقتصاد مقاومتی با مهندسی مجدد صنایع خودروسازی کشور از طریق تدوین فرآیندی درون‌زا، برون‌گرا، مردم‌ بنیاد. دانش بنیان، چابک، کارآفرین، جوشیده از دل ظرفیتهای کشور و مردم و با اتّکا بر امکانات و توانمندیهای کشورمان عینیت خواهد یافت.

 

2. تدوین سند راهبردی به منظور اعمال تحولات بنیادین از ضرورتهای این صنعت میباشد. علاوه بر آن نوع ساختار، ماهیت دولتی، عدم عزم جدی در مدیریت تحریم، ، نحوه انتصاب مدیران، عدم ساختار دانش بنیان در مراکز تحقیق و توسعه نیز از مهمترین نقاط ضعف این صنعت به شمار می­آیند.

3. شناسایی منابع و تجهیزات صنایع خودروسازی کشور در جهت هم افزایی و ادغام توانمندیها به منظور صرفه جویی در تولید، مهندسی محصول و فعالیتهای تحقیق و توسعه با بهره گیری از الگوها و دستاوردهای نمونه های موفق خارجی و استفاده از دانش متخصصان، خبرگان و مراکز علمی داخلی در اجرای پروژه­های با تکنولوژی پیشرفته نظیر خودروهای هیبریدی، برقی و پیل سوختی

4. اقدام عاجل در جهت ساماندهی سرمایه­ها و دارائیهای خودروسازان بزرگ و لزوم انظباط بخشی به سیستم مالی آنها و شفاف سازی نحوه فعالیت و اطلاعات مالی شرکتهای وابسته و دفاتر خارج از کشور

5. ضرورت ساماندهی و تشکیل بانک اطلاعاتی از کلیه شرکتهای تامین کننده قطعات و اجزاء منفصله خودرو و ایجاد شرایط عادلانه و مساوی برای کلیه تامین کنندگان قطعات استاندارد و متعهد کیفیت در قبال مصرف کننده نهایی در جهت پایان دادن به رانتها و انحصارات موجود با بهره گیری از الگوهای موفق بین المللی.


Bookmark and Share
برچسب ها: تحقیق و تفحص
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: